1. ทำไมเชื่อมสแตนเลสแล้วรอยเชื่อมถึงไหม้ดำและเกิดสนิม?

ตามหลักวิศวกรรมโลหะวิทยา การที่แนวเชื่อมสแตนเลสไหม้ดำและสูญเสียความสามารถในการกันสนิม มีสาเหตุหลัก 3 ประการ:

• การสูญเสียโครเมียมตามแนวเชื่อม (Chromium Carbide Precipitation):
  เมื่อสแตนเลสได้รับความร้อนสูงในช่วงอุณหภูมิประมาณ 450 ถึง 850 องศาเซลเซียส เป็นเวลานานเกินไป คาร์บอนในเนื้อโลหะจะวิ่งเข้าไปจับตัวกับโครเมียม กลายเป็น "โครเมียมคาร์ไบด์" ตกตะกอนอยู่ตามขอบเกรนโลหะ ส่งผลให้บริเวณรอบข้างแนวเชื่อม ขาดแคลนโครเมียมอิสระ ที่จะไปสร้างฟิล์มป้องกันสนิม จุดนั้นจึงกลายเป็นเหล็กธรรมดาที่เกิดสนิมกัดกร่อนได้ง่ายมาก เรียกว่าปรากฏการณ์ Weld Decay

• แก๊สอาร์กอนปกคลุมไม่ทั่วถึง (Lack of Shielding Gas):
  ในระหว่างที่เนื้อสแตนเลสหลอมละลาย หากแก๊สอาร์กอนบริสุทธิ์ไม่สามารถคลุมบ่อหลอมได้มิดชิด ออกซิเจนในอากาศจะเข้าไปทำปฏิกิริยากับน้ำเหล็กที่กำลังร้อนจัดทันที เกิดเป็นชั้นออกไซด์หนาสีดำ ไหม้เกรียม และผิวเนื้อโลหะพรุนเป็นรูเข็มเล็กๆ (ตามด)

• การระบายความร้อนช้าและปรับกระแสไฟสูงเกินไป:
  การใช้กระแสไฟเชื่อม (Amp) สูงเกินสเปกความหนาของแผ่นหรือท่อ และการเดินแนวเชื่อมช้าเกินไป จะทำให้เกิดความร้อนสะสมในชิ้นงานสูง ยิ่งสะสมความร้อนนาน โอกาสที่ผิวจะไหม้เกรียมและสูญเสียเกราะป้องกันก็ยิ่งสูงขึ้น

2. เทคนิคการตั้งค่าการเชื่อม เพื่อป้องกันรอยเชื่อมไหม้ดำ

เพื่อลดการเกิดรอยไหม้ตั้งแต่ต้นทาง ช่างเชื่อมควรควบคุมปัจจัยเหล่านี้อย่างเคร่งครัด:

• ควบคุมกระแสไฟให้พอดีกับความหนา: อย่าใช้ไฟแรงเกินไป หากเชื่อมชิ้นงานบาง ให้ใช้เทคนิคการเชื่อมแต้ม (Tack) หรือเชื่อมเป็นช่วงๆ เพื่อปล่อยให้ชิ้นงานคลายความร้อน

• ตั้งเวลาหน่วงแก๊สหลังดับอาร์ก (Post-Flow Time): จุดตายที่พบบ่อยคือการยกหัวเชื่อมหนีทันทีหลังปล่อยสวิตช์ ควรตั้งค่าให้แก๊สอาร์กอนยังคงพ่นคลุมรอยเชื่อมต่อไปอีก 3 ถึง 7 วินาที จนกระทั่งบ่อเชื่อมเปลี่ยนจากสีแดงส้มกลายเป็นสีเงิน เพื่อไม่ให้ออกซิเจนในอากาศเข้าไปจับผิวขณะยังร้อน

• ใช้แก๊สอาร์กอนบริสุทธิ์ (Argon 99.99%): แก๊สที่มีสิ่งเจือปนหรือความชื้นจะทำให้รอยเชื่อมหมองและเกิดฟองอากาศในแนวเชื่อม

• การเป่าแก๊สป้องกันด้านหลัง (Backing Gas): สำหรับงานเชื่อมท่อส่งของเหลวหรืองานถังอาหารฟู้ดเกรด จำเป็นต้องอัดแก๊สอาร์กอนเข้าไปหล่อเลี้ยงด้านในท่อด้วย เพื่อป้องกันไม่ให้ด้านในแนวเชื่อมไหม้ดำเป็นขี้เถ้า

3. วิธีล้างคราบไหม้ดำและฟื้นฟูผิวแนวเชื่อมให้ขาวใส (Post-Weld Cleaning)

หากเกิดรอยไหม้ดำขึ้นแล้ว การเจียรแต่งเพียงอย่างเดียวไม่สามารถล้างสารประกอบออกไซด์ที่เสียสภาพออกได้หมด ต้องใช้กระบวนการทางเคมีเข้ามาช่วย:

• การใช้เจลล้างแนวเชื่อมสแตนเลส (Pickling Gel / Pickling Paste):
  ทาเจลล้างแนวเชื่อม (ซึ่งมีส่วนผสมของกรดไนตริกและกรดไฮโดรฟลูออริก) ลงบนรอยเชื่อมที่ไหม้ดำ ทิ้งไว้ประมาณ 15 ถึง 30 นาที สารเคมีจะทำปฏิกิริยากัดลอกคราบออกไซด์สีดำและชั้นโลหะที่สูญเสียโครเมียมออกไป เผยให้เห็นเนื้อสแตนเลสสีขาวนวลสะอาดตา

• การล้างทำความสะอาดอย่างหมดจด:
  ใช้น้ำสะอาดปริมาณมากฉีดล้างคราบเจลออกให้หมด และใช้แปรงขนไนลอนหรือใยขัดสังเคราะห์ขัดลูบเบาๆ (ห้ามใช้แปรงลวดเหล็กเด็ดขาด เพราะขนแปรงเหล็กจะทิ้งเศษสนิมไว้บนแนวเชื่อม)

• การปล่อยให้ผิวสร้างฟิล์มป้องกันตัวเอง (Passivation):
  หลังจากล้างคราบดำออกจนขาวสะอาดแล้ว ให้เช็ดชิ้นงานให้แห้งสนิทและทิ้งไว้ในที่อากาศถ่ายเท 24 ชั่วโมง หรือใช้น้ำยาพาสสิเวชันชโลม เพื่อกระตุ้นให้โครเมียมในเนื้อเหล็กทำปฏิกิริยากับออกซิเจนสร้างฟิล์มโครเมียมออกไซด์คืนกลับมา 100%

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ รอยเชื่อมสแตนเลสไหม้ดำ (FAQ)

Q: เชื่อมสแตนเลสแล้วรอยเชื่อมไหม้ดำหรือขึ้นสนิมตามด เกิดจากอะไร?

A: เกิดจากความร้อนสะสมที่สูงเกินไประหว่างเดินแนวเชื่อม ทำให้คาร์บอนไปจับตัวกับโครเมียมจนสูญเสียเกราะป้องกันสนิม (Chromium Carbide Precipitation) หรือเกิดจากแก๊สอาร์กอนปกคลุมไม่ทั่วถึง แก้ไขได้โดยการควบคุมกระแสไฟให้เหมาะสม ปล่อยแก๊สคลุมหลังดับอาร์ก และใช้น้ำยาล้างแนวเชื่อมสแตนเลส (Pickling Gel) กัดคราบออกไซด์สีดำออกหลังเชื่อมเสร็จ

Q: ใช้แปรงลวดเหล็กขัดรอยเชื่อมสแตนเลสได้ไหม?

A: ห้ามเด็ดขาด เพราะขนแปรงเหล็กคาร์บอนจะทิ้งละอองผงเหล็กฝังลงไปในเนื้อสแตนเลสและแนวเชื่อม เมื่อโดนความชื้น ผงเหล่านั้นจะกลายเป็นสนิมแดงลุกลามทั่วแนวเชื่อมทันที หากต้องการขัดเชิงกล ควรใช้แปรงขนสแตนเลสแท้หรือลูกขัดใยสังเคราะห์เท่านั้น

Q: รอยเชื่อมสแตนเลสที่เป็นสีรุ้ง (สีทอง สีม่วง สีน้ำเงิน) ถือว่าปกติไหม?

A: สีรุ้งเกิดจากความร้อนทำให้ชั้นออกไซด์หนาขึ้นเล็กน้อย หากเป็นสีเหลืองทองอ่อนหรือสีฟางข้าวถือว่าแนวเชื่อมอยู่ในเกณฑ์ดีและยังมีชั้นป้องกันอยู่ แต่หากเป็นสีม่วงเข้ม น้ำเงินเข้ม จนถึงดำสนิท แสดงว่าเกิดความร้อนสะสมมากเกินไปและควรล้างทำความสะอาดผิว

มั่นใจงานสเปกสแตนเลสคุณภาพสูง มาตรฐานงานเชื่อม กับ เทพรักษ์อินเตอร์

การได้งานเชื่อมที่สวยงามและแข็งแรง เริ่มต้นจากการเลือกใช้วัสดุสแตนเลสที่มีความบริสุทธิ์สูง ปริมาณคาร์บอนต่ำ และสัดส่วนทางเคมีแม่นยำ บริษัท เทพรักษ์อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) จำกัด คัดสรรท่อสแตนเลส แผ่นสแตนเลส เพลา และฉาก เกรด 304, 316 และ 201 มาตรฐานโรงงานสากล

เนื้อโลหะมีความเหนียวสม่ำเสมอ ขึ้นรูปง่าย ทนความร้อน เชื่อมประกอบแนวเชื่อมติดเนียน ไร้ตามด พร้อมเอกสาร Mill Test Certificate ยืนยันสเปกทุกล็อต มีทีมงานพร้อมให้คำแนะนำเรื่องการเลือกขนาด สเปกความหนา และข้อเสนอราคาพิเศษสำหรับผู้รับเหมา ช่างโลหะ และงานโครงการทั่วประเทศ

ถ้าไม่อยากพลาด สอบถาม แนะนำบริการ โทร 081-696-4511 หรือ แอดไลน์ ID @Tepparak